.:: Translator ::.

BulgarianChinese (Simplified)CzechDanishEnglishFrenchGermanHebrewItalianJapaneseLithuanianPolishPortugueseRussianSpanishSwedishTurkish

CUKRZYCA.XMC.PL

*** GLUKOMETRY ***

Cukrzyca – Kompedium Wiedzy o Chorobie

 

Cukrzyca to choroba metaboliczna, kt贸ra charakteryzuje si臋 podwy偶szonym poziomem cukru we krwi przez d艂ugi czas. Podwy偶szony poziom cukru we krwi mo偶e prowadzi膰 do powa偶nych powik艂a艅 zdrowotnych, takich jak choroby serca i naczy艅 krwiono艣nych, choroby nerek, uszkodzenia nerw贸w i uszkodzenia oczu.

Cukrzyca niew艂a艣ciwie leczona lub nie leczona wcale mo偶e doprowadzi膰 do uszkodzenia wielu narz膮d贸w, zw艂aszcza serca, naczy艅 krwiono艣nych, nerek, nerw贸w i narz膮du wzroku. Podstawow膮 rol臋 w prawid艂owym leczeniu tej choroby odgrywa edukacja pacjent贸w w zakresie 偶ywienia, wp艂ywu wysi艂ku fizycznego na poziom glukozy i samokontroli czyli mierzenia poziomu glukozy w warunkach domowych.

Glukometr Cukrzyca XMC

Umo偶liwia to pacjentowi samodzielne kontrolowanie choroby i we wsp贸艂pracy z lekarzem osi膮gniecie znacznie lepszych efekt贸w leczenia oraz popraw臋 jako艣ci 偶ycia. Cukrzyca typu 2, ze wzgl臋du na gwa艂towny wzrost zachorowalno艣ci jest uznawana za epidemi臋 XXI wieku. Szacuje si臋, 偶e problem ten dotyczy oko艂o 100 milion贸w chorych w krajach rozwini臋tych, a w 2010 roku liczba ta wzro艣nie do oko艂o 220 milion贸w. Jest to choroba znana od tysi膮cleci, a jej pierwsze opisy si臋gaj膮 czas贸w staro偶ytnych.


Jednak jeszcze sto lat temu cukrzyca nale偶a艂a do rzadkich schorze艅. Obecnie natomiast stanowi olbrzymi problem zdrowotny charakteryzuj膮cy spo艂ecze艅stwa wysoko uprzemys艂owione. Jest chorob膮 spo艂eczn膮 dotykaj膮c膮, szczeg贸lnie w spo艂ecze艅stwach wysoko rozwini臋tych, 3-4% populacji. W Polsce na cukrzyc臋 choruje ponad milion os贸b. Przypuszczalnie kolejny milion choruje nie wiedz膮c o tym.

TYPY CUKRZYCY

Wi臋kszo艣膰 przypadk贸w cukrzycy (ok.85-90%) to cukrzyca typu 2, kt贸ra dotyczy populacji ludzi doros艂ych. Przy cukrzycy typu 2 (insulinoniezale偶nej) przyczyn膮 podwy偶szonego poziomu cukru nie jest brak insuliny, ale jej nieprawid艂owe dzia艂anie w organizmie (oporno艣膰 na dzia艂anie insuliny). W cukrzycy typu 2 kom贸rki trzustki wci膮偶 produkuj膮 insulin臋, ale mog膮 utraci膰 swoj膮 zdolno艣膰 do uzupe艂niania jej zapasu. Je偶eli liczba receptor贸w insulinowych na powierzchni r贸偶nych kom贸rek jest zbyt ma艂a lub gdy nie funkcjonuj膮 one prawid艂owo, cukier z krwi nie mo偶e swobodnie wej艣膰 do ich wn臋trza. Ten stan nazywany jest „oporno艣ci膮 insulinow膮” lub „niewra偶liwo艣ci膮 na insulin臋”. Mo偶e te偶 by膰 tak, 偶e uszkodzone s膮 systemy transporter贸w cukru w kom贸rce.

Mierzenie Insuliny XMC

Najcz臋艣ciej cukrzycy typu 2 towarzyszy oty艂o艣膰 oraz bardzo cz臋sto nadci艣nienie t臋tnicze. Ten rodzaj cukrzycy wyst臋puje najcz臋艣ciej u ludzi starszych. Pocz膮tkowo leczenie tej choroby opiera si臋 na stosowaniu odpowiedniej diety, dostosowanego do mo偶liwo艣ci chorego wysi艂ku fizycznego oraz doustnych lek贸w hipoglikemizuj膮cych (przeciwcukrzycowych). Wszyscy jednak chorzy na cukrzyc臋 typu 2 wymagaj膮 po pewnym czasie trwania choroby leczenia insulin膮. Pewna grupa os贸b m艂odych, poni偶ej 35 roku 偶ycia, cierpi na odmian臋 cukrzycy typu 2 – MODY (maturity onset diabetes of the youth). Jest ona czasami przej艣ciowa.

INNE TYPY CUKRZYCY


Cukrzyca typu 1 (cukrzyca m艂odzie艅cza, insulinozale偶na) wywo艂ana jest zniszczeniem kom贸rek beta trzustki, odpowiedzialnych za produkcj臋 i wydzielanie. Ten rodzaj cukrzycy wyst臋puje cz臋艣ciej u ludzi m艂odych (ale nie tylko) oraz u dzieci. Jedynym mo偶liwym leczeniem tej choroby jest podawanie insuliny oraz w艂a艣ciwe od偶ywianie i wysi艂ek fizyczny.
Cukrzyca ci臋偶arnych jest rozpoznawana w ci膮偶y i wyst臋puje do momentu urodzenia dziecka. W grupie kobiet ci臋偶arnych z cukrzyc膮 istnieje wy偶sze ryzyko zachorowania w przysz艂o艣ci na cukrzyc臋 w por贸wnaniu z kobietami bez tego powik艂ania. Cukrzyca zwi臋ksza cz臋sto艣膰 wyst臋powania powik艂a艅 ci膮偶y (wady wrodzone p艂odu, poronienia, porody przedwczesne) i porodu (urazy oko艂oporodowe spowodowane makrosomi膮 p艂odu) oraz chor贸b okresu noworodkowego (zesp贸艂 zaburze艅 oddychania, hipoglikemia). Z tego powodu wa偶nym jest wczesne rozpoznanie i podj臋cie prawid艂owego leczenia.

zm臋czenie cukrzycowe os艂abienie organizmu


Cukrzyca okresu noworodkowego jest to dziedziczona w spos贸b dominuj膮cy cukrzyca typu II zwykle manifestuj膮ca si臋 w czasie lub po pokwitaniu.
Cukrzyca pierwotna wyst臋puje g艂贸wnie u dzieci i m艂odzie偶y, rzadziej u doros艂ych. Objawy choroby szybko si臋 nasilaj膮, a przebieg jej mo偶e by膰 burzliwy. Do wczesnych oznak nale偶膮: zwi臋kszone pragnienie, wypijanie du偶ych ilo艣ci p艂yn贸w, oddawanie zwi臋kszonych ilo艣ci moczu o jasnej barwie, szybko post臋puj膮ce chudni臋cie, pomimo zwi臋kszonego 艂aknienia, nawracaj膮ce zaka偶enia sk贸rne. St臋偶enie glukozy na czczo we krwi jest podwy偶szone, czasem do 10-15 mmol/l (norma: 3,5-5,0 mmol/l). Z moczem wydalana jest glukoza. Cukrzyca pierwotna charakteryzuje sk艂onno艣膰 do kwasicy metabolicznej i 艂atwo艣膰 rozwijania si臋 艣pi膮czki cukrzycowej.
Cukrzyca wt贸rna wyst臋puje po przebyciu zapalenia trzustki, po jej uszkodzeniu, w stanie po pankreatektomii, w hemochromatozie (cukrzyca br膮zowa nazywana tak ze wzgl臋du na br膮zowy odcie艅 sk贸ry), a tak偶e w stanach nadczynno艣ci gruczo艂贸w wytwarzaj膮cych hormony cukrzycorodne (diabetogenne): w akromegalii, chorobie Cushinga, guzie chromoch艂onnym nadnerczy, nadczynno艣ci tarczycy oaz przez niedostateczne lub wadliwe od偶ywianie.
Cukrzyca nerkowa to wrodzone, rodzinnie wyst臋puj膮ce obni偶enie zdolno艣ci zwrotnego wychwytywania glukozy z moczu pierwotnego w kanalikach nerkowych. Tym samym w moczu ostatecznym, sp艂ywaj膮cym do p臋cherza i wydalanym na zewn膮trz, pojawia si臋 glukoza. W odr贸偶nieniu od prawdziwej cukrzycy st臋偶enie glukozy we krwi jest prawid艂owe.
Cukrzyca regulacyjna wyst臋puje g艂贸wnie u os贸b po 40 roku 偶ycia, zw艂aszcza oty艂ych. Przebieg choroby jest 艂agodny, a objawy ma艂o znamienne. Cz臋sto na istnienie choroby zwraca uwag臋 przypadkowe stwierdzenie obecno艣ci glukozy w moczu.
Cukrzyca steroidowa to cukrzycopodobne zaburzenie metabolizmu w臋glowodanowego, pojawiaj膮ce si臋 przy nadmiarze hormon贸w glikokortykoidowych w ustroju (choroba Cushinga) lub pod wp艂ywem leczniczego stosowania preparat贸w kortykosteroidowych.
Cukrzyca utajona odznacza si臋 brakiem objaw贸w klinicznych. St臋偶enie glukozy we krwi na czczo jest prawid艂owe (poni偶ej 5 mmol/l), pr贸ba obci膮偶enia glukoz膮 jest ujemna, ale mo偶e sta膰 si臋 dodatnia w ci膮偶y, w chorobie zaka藕nej lub w stanie obci膮偶enia ustroju innego rodzaju (np. zabieg chirurgiczny). Dodatnia jest natomiast pr贸ba kortyzolowo-glukozowa.
Cukrzyca insulinoodporna ma niewiele form w dzieci艅stwie. Spowodowana jest defektem cz膮steczki insuliny, jej receptora lub zaburzeniami postreceptorowymi.

CZYM JEST INSULINA

Insulina jest jednym z wa偶niejszych hormon贸w wytwarzanych przez organizm cz艂owieka. Jest ona produkowana przez skupienia kom贸rek okre艣lanych mianem kom贸rek beta lub kom贸rek wysp trzustkowych zlokalizowanych w trzustce. Z trzustki insulina uwalniana jest do krwi a wraz z ni膮 roznoszona jest po ca艂ym organizmie. G艂贸wne zadania insuliny to: pobudzanie wykorzystania cukr贸w i t艂uszcz贸w przez kom贸rki jako materia艂u energetycznego, aktywacja magazynowania nadmiaru tych substancji w organizmie, pobudzanie syntezy (tworzenie) bia艂ka w kom贸rkach z r贸偶nego rodzaju bia艂ek spo偶ywanych przez cz艂owieka.

Iniekcja insulina


Preparaty insulinowe r贸偶ni膮 si臋 budow膮 cz膮steczki insuliny oraz szybko艣ci膮 pojawienia si臋 wstrzykni臋tej insuliny we krwi (pocz膮tek dzia艂ania) i czasem potrzebnym do wch艂oni臋cia ca艂ej dawki insuliny (czas dzia艂ania). Ze wzgl臋du na budow臋 cz膮steczki insuliny wyr贸偶niamy:
insuliny zwierz臋ce, otrzymywane z trzustek wieprzowych lub wo艂owych. W艣r贸d nich wyr贸偶niamy: preparaty klasyczne (niskooczyszczone), chromatograficznie oczyszczone, wysoko oczyszczone.
insuliny ludzkie, produkowane przez kom贸rki bakterii lub dro偶d偶y w wyniku tzw. in偶ynierii genetycznej. Struktura cz膮steczek tych insulin jest identyczna jak insuliny cz艂owieka.


analogi insulinowe. Zsyntetyzowane cz膮steczki podobne do insuliny ludzkiej o okre艣lonych parametrach np. bardzo szybkim czasie dzia艂ania.
Ze wzgl臋du na czas dzia艂ania dzielimy preparaty insulinowe na:
kr贸tko dzia艂aj膮ce (o szybkim pocz膮tku i kr贸tkim czasie dzia艂ania)
o po艣rednim czasie dzia艂ania (do wch艂oni臋cia ca艂ej dawki potrzeba ok. 24 godzin)
d艂ugo dzia艂aj膮ce (dzia艂a d艂u偶ej ni偶 24 godziny)
Wch艂anianie insuliny zawsze zale偶y od indywidualnych czynnik贸w. Wielko艣膰 dawki to kolejny czynnik: im wi臋ksza dawka, tym d艂u偶szy czas dzia艂ania.

PRZYCZYNY POWSTAWANIA CUKRZYCY

Wiadomo, 偶e du偶膮 rol臋 w powstawaniu cukrzycy odgrywaj膮 czynniki genetyczne, ale r贸wnie偶 du偶e znaczenie przypisuje si臋 czynnikom 艣rodowiskowym. W艣r贸d nich, g艂贸wn膮 rol臋 odgrywa brak aktywno艣ci fizycznej, kt贸ry dotyczy coraz m艂odszych grup spo艂ecznych, siedz膮cy tryb 偶ycia, 艂atwy dost臋p do po偶ywienia i spo偶ywanie nadmiernej ilo艣ci pokarm贸w. Chory z cukrzyc膮 typu 2 to najcz臋艣ciej pacjent oty艂y, z nadci艣nieniem t臋tniczym, zaburzeniami gospodarki lipidowej, objawami choroby niedokrwiennej serca czy dn膮 moczanow膮.

doktor cukrzyca

M贸wimy o tzw. zespole metabolicznym, gdzie obserwujemy wsp贸艂istnienie zaburze艅 gospodarki w臋glowodanowej (cukrzyca lub upo艣ledzona tolerancja glukozy) z nadci艣nieniem t臋tniczym, chorobami serca, zaburzeniami lipidowymi. Istniej膮 r贸wnie偶 zewn臋trzne przyczyny powstawania cukrzycy takie jak: procesy starzenia si臋, stan emocji (wi臋kszy wstrz膮s psychiczny, przestrach), zaka偶enia (ropne, ci臋偶ka angina, czyraczo艣膰), ci膮偶a (w wyniku g艂臋bokiego przestrojenia hormonalnego), zaburzenia hormonalne organizmu, schorzenia trzustki. Ryzyko wyst膮pienia cukrzycy jest znacznie wy偶sze u tych os贸b, kt贸re s膮 blisko spokrewnione z chorymi na cukrzyc臋. Szansa zachorowania na cukrzyc臋 wzrasta z wiekiem, dlatego te偶 osoby po 45 roku 偶ycia powinny przynajmniej jeden raz do roku kontrolowa膰 poziom cukru. Cukrzyca wyst臋puje znacznie cz臋艣ciej u os贸b, u kt贸rych w przesz艂o艣ci wyst臋powa艂y zaburzenia tolerancji glukozy, a tak偶e u kobiet z cukrzyc膮 ci臋偶arnych w wywiadzie. Osoby te powinny mie膰 regularnie kontrolowany poziom cukru.

OBJAWY CUKRZYCY

Najbardziej typowe objawy cukrzycy – wzmo偶one pragnienie, nadmierny apetyt oraz cz臋ste oddawanie moczu s膮 charakterystyczne dla zaawansowanej cukrzycy. Cz臋sto jednak znacznie wcze艣niej pojawiaj膮 si臋 objawy mniej charakterystyczne jak zaka偶enia dr贸g moczowych, zaburzenia widzenia, og贸lne os艂abienie, czyraki, zmiany grzybicze, owrzodzenia st贸p. W starszym wieku mog膮 pojawi膰 si臋 zaburzenia snu, os艂abienie pami臋ci, nietrzymanie moczu, nadmierna senno艣膰. Je艣li wi臋c takie objawy wyst臋puj膮, nale偶y niezw艂ocznie oceni膰 poziom cukru we krwi. Jednak u wielu chorych cukrzyca typu 2 przebiega bezobjawowo przez wiele lat i jest rozpoznawana w trakcie przypadkowo wykonywanych bada艅.

ciastka cukrzyca herbata

Nale偶y wykonywa膰 badania w kierunku cukrzycy typu 2 u: wszystkich doros艂ych po 45 roku 偶ycia, szczeg贸lnie je艣li wska藕nik masy cia艂a – BMI przekracza 25kg/m2 oraz u os贸b w m艂odszym wieku, je艣li BMI przekracza 25kg/m2 i wyst臋puj膮 dodatkowe czynniki ryzyka tj. siedz膮cy tryb 偶ycia, krewny I stopnia chory na cukrzyce, wcze艣niej stwierdzana nieprawid艂owa tolerancja glukozy, nadci艣nienie t臋tnicze, choroby serca i naczy艅, zaburzenia gospodarki lipidowej. Typowymi objawami cukrzycy typu 1 s膮 wi臋c: silne pragnienie, cz臋ste oddawanie zwi臋kszonych ilo艣ci moczu, gwa艂towna utrata masy cia艂a kt贸re mog膮 prowadzi膰 do 艣pi膮czki. W badaniach laboratoryjnych wyst臋puje znacznie podwy偶szony poziom cukru we krwi oraz obecno艣膰 cukru w moczu. Typowymi objawami cukrzycy typu 2 s膮: utrata wagi, zm臋czenie, cz臋ste oddawanie moczu, wzmo偶one pragnienie, infekcje sk贸rne (grzybice, czyraki), uczucie sucho艣ci w jamie ustnej, 艣wi膮d sromu czy zaburzenia widzenia.

Nale偶y zaznaczy膰, 偶e u pewnej grupy chorych nie wyst臋puj膮 偶adne objawy choroby pomimo utrzymuj膮cych si臋 wysokich warto艣ci poziomu cukru.
Potwierdzeniem rozpoznania cukrzycy jest pomiar cukru we krwi. St臋偶enie cukru wyra偶a si臋 w liczbie miligram贸w glukozy na decylitr (mg/dl lub mg%) lub milimoli glukozy na litr (mmol/l).
Cukrzyc臋 mo偶na rozpozna膰 je偶eli: w przypadkowym (o dowolnej porze dnia, bez wzgl臋du na czas jaki up艂yn膮艂 od ostatniego posi艂ku) badaniu poziom cukru przekracza 200 mg%; st臋偶enie glukozy na czczo przekracza 125 mg% (rozpoznanie potwierdzi膰 jeszcze jednym pomiarem glukozy na czczo); poziom cukru jest wy偶szy od 200 mg% po 2 godzinach od obci膮偶enia 75gramami glukozy rozpuszczonymi w 300ml wody.

POWIK艁ANIA CUKRZYCY

Cukrzyca z powodu najcz臋艣ciej wieloletniego przebiegu mo偶e prowadzi膰 do powstania tak zwanych przewlek艂ych powik艂a艅 cukrzycy (uszkodzenia r贸偶nych tkanek i narz膮d贸w, prowadz膮ce do ich nieprawid艂owej funkcji). Ryzyko wyst膮pienia i post臋p przewlek艂ych powik艂a艅 zale偶膮 g艂贸wnie od kontroli metabolicznej cukrzycy. Osoby, u kt贸rych cukrzyca na przestrzeni wielu lat by艂a dobrze wyr贸wnana, maj膮 ma艂膮 szans臋 rozwini臋cia przewlek艂ych powik艂a艅.

waga cukrzyca

Powik艂ania dzielimy na mikroangiopati臋 oraz makroangiopati臋.

Mikroangiopatia (przyczyn膮 jest uszkodzenie ma艂ych naczy艅 krwiono艣nych):
retinopatia cukrzycowa czyli uszkodzenie siatk贸wki oraz za膰ma czyli zmiany w soczewce prowadz膮ce do jej zm臋tnienia. W skrajnej 艣lepota.
nefropatia cukrzycowa czyli uszkodzenie funkcji nerek prowadz膮ce do ich niewydolno艣ci i konieczno艣ci leczenia dializami lub przeszczepem nerki.
neuropatia cukrzycowa czyli uszkodzenie uk艂adu nerwowego. Jedn膮 z najcz臋stszych postaci neuropatii jest polineuropatia cukrzycowa, kt贸rej objawy to zaburzenia czucia, uczucie dr臋twienia, b贸lu lub parzenia dystalnych cz臋艣ci r膮k i n贸g (objawy „r臋kawiczkowe” i „skarpetkowe”). Innym rodzajem neuropatii cukrzycowej jest neuropatia autonomicznego uk艂adu nerwowego, kt贸rej objawy s膮 bardzo r贸偶norodne i zale偶膮 od lokalizacji zmian neuropatycznych. Do najcz臋stszych nale偶膮: zaburzenia pracy serca, nieprawid艂owo艣ci ci艣nienia t臋tniczego, zaburzenia pracy przewodu pokarmowego g艂贸wnie po postaci膮 uporczywych biegunek, zaburzenia w oddawaniu moczu. Neuropatia jest tak偶e jedn膮 z przyczyn impotencji u m臋偶czyzn choruj膮cych na cukrzyc臋.
Makroangiopatia (uszkodzenie naczy艅 o wi臋kszym kalibrze):
choroba wie艅cowa – u chorych na cukrzyc臋 wyst臋puje w m艂odszym wieku, ma znacznie ci臋偶szy przebieg, wi膮偶e si臋 z wy偶szym ryzykiem wyst膮pienia zawa艂u mi臋艣nia sercowego i 艣mierci sercowej.

Zesp贸艂 stopy cukrzycowej – zesp贸艂 zaburze艅 ukrwienia i unerwienia stopy mog膮cy doprowadzi膰 do rozwoju owrzodze艅, deformacji stopy, infekcji a w konsekwencji do martwicy i konieczno艣ci mniejszych lub wi臋kszych amputacji. Cukrzyca jest najcz臋stsz膮 przyczyn膮 nieurazowych amputacji st贸p.
choroba niedokrwienna o艣rodkowego uk艂adu nerwowego – prowadz膮ca do r贸偶nego stopnia uszkodzenia m贸zgu.


Do najostrzejszych powik艂a艅 cukrzycowych nale偶膮:
艣pi膮czka cukrzycowa (ketonowa, hipermolalna 鈥 osmotyczna i mleczanowa)
艣pi膮czka hipoglikemiczna (stan niedocukrzenia).
S膮 to stany, kt贸re nie leczone mog膮 prowadzi膰 do zagro偶enia 偶ycia.
艢pi膮czka ketonowa jest stanem nieprzytomno艣ci spowodowanym przez nagromadzenie si臋 we krwi i tkankach du偶ej ilo艣ci zwi膮zk贸w ketonowych (kwasica ketonowa). Rozwija si臋 ona wskutek braku lub znacznego niedoboru insuliny. Doprowadza to do gromadzenia si臋 we krwi zwi膮zk贸w ketonowych. Cia艂a ketonowe dzia艂aj膮 szkodliwie na organizm doprowadzaj膮c do powstania kwasicy. Kwasica ketonowa nie wyst臋puje nagle. Zwykle jej rozw贸j poprzedzaj膮 objawy niewyr贸wnania cukrzycy jak: du偶e pragnienie, wielomocz ze znacznym cukromoczem oraz obecno艣ci膮 zwi膮zk贸w ketonowych (acetonu). Stopniowo pojawiaj膮 si臋: og贸lne os艂abienie, nudno艣ci, b贸le brzucha, wymioty, b贸le g艂owy. Dochodzi do odwodnienia organizmu, oddech przy艣piesza si臋 i pog艂臋bia, z ust wyczuwa si臋 zapach acetonu. Je偶eli stan ten si臋 przed艂u偶a, pacjent zapada w 艣pi膮czk臋, kt贸ra nie leczona w por臋 mo偶e doprowadzi膰 do 艣mierci. Do rozwoju kwasicy ketonowej mog膮 doprowadzi膰 b艂臋dy w leczeniu, np.: pacjent nie wstrzykn膮艂 w og贸le insuliny lub wstrzykiwana przez kolejne dni dawka by艂a zbyt ma艂a. Wp艂yw na rozw贸j kwasicy ma r贸wnie偶 wzrost zapotrzebowania na insulin臋: cz臋sto zaka偶enia, zw艂aszcza przebiegaj膮ce z wysok膮 gor膮czk膮 powoduj膮, 偶e chory wymaga wi臋kszej dawki insuliny. U ludzi starszych mo偶e wyst臋powa膰 艣pi膮czka hiperglikemiczna bez kwasicy ketonowej, tzw. 艣pi膮czka hipermolalna (osmotyczna).
W cukrzycy stopy mog膮 by膰 szczeg贸lnie nara偶one na urazy i infekcje (m.in. z powodu upo艣ledzonego odczuwania b贸lu i gorszego ukrwienia). Aby zapobiec opisanym powik艂aniom nale偶y dba膰 o nie w szczeg贸lny spos贸b.

HIPOGLIKEMIA ZNACZENIE

Hipoglikemia, czyli niedocukrzenie oznacza stan, w kt贸rym ilo艣膰 glukozy we krwi jest zbyt niska (st臋偶enie glukozy we krwi obni偶a si臋 poni偶ej 50 – 60 mg%). M贸zg jest niedo偶ywiony, co powoduje zaburzenia w jego pracy. Hipoglikemii towarzysz膮 typowe objawy – uczucie silnego g艂odu, zlewne poty, szybkie bicie serca, dezorientacja, b贸le g艂owy, uczucie niepokoju, dr偶enie r膮k, uczucie s艂abo艣ci, gorsze i podw贸jne widzenie, ko艂atanie serca. Chory cz臋sto jest rozdra偶niony, mo偶e nawet zachowywa膰 si臋 agresywnie. Osoby b臋d膮ce w otoczeniu chorego obserwuj膮 zwykle: blado艣膰 sk贸ry, spocenie, gorszy kontakt z dan膮 osob膮. Czasem mo偶e to by膰 b艂臋dnie interpretowane jako objawy podobne do nadu偶ycia alkoholu.

Szczeg贸lnym problemem s膮 niedocukrzenia pojawiaj膮ce si臋 podczas snu objawiaj膮ce si臋: poceniem si臋, pojawianiem si臋 koszmarnych sn贸w, b贸lami g艂owy i zm臋czeniem po przebudzenie. Czasem chory budzi si臋 w nocy spocony z uczuciem g艂odu. Zwykle najni偶szy poziom cukru jest oko艂o godziny 3.00. U niekt贸rych chorych nie ma wyra藕nych objaw贸w zapowiadaj膮cych niedocukrzenie. Mog膮 one zanika膰 lub zmienia膰 si臋 w trakcie trwania choroby. Spos贸b odczuwania objaw贸w ostrzegawczych przez chorego mo偶e si臋 zmienia膰. Mo偶e doj艣膰 do gwa艂townego zas艂abni臋cia z utrat膮 przytomno艣ci (bez poprzedzaj膮cych symptom贸w). Przed艂u偶aj膮ce si臋 niedocukrzenie prowadzi do 艣pi膮czki hipoglikemicznej. Ci臋偶kie niedocukrzenia mog膮 prowadzi膰 nawet do 艣mierci, mog膮 te偶 powodowa膰 uszkodzenie m贸zgu z zaburzeniami pami臋ci i zmianami psychiki w艂膮cznie.

insulina iniekcja

Przyczyna niedocukrzenia jest aktualny nadmiar insuliny, kt贸ra powoduje tak szybka ucieczk臋 glukozy z krwi do tkanek, 偶e w pewnym momencie mo偶e jej brakowa膰 we krwi. Powodowane jest to: przyj臋ciem zbyt du偶ej dawki leku przeciwcukrzycowego, podaniem zbyt du偶ej dawki insuliny, pomini臋ciem posi艂ku, zjedzeniem go zbyt p贸藕no lub za ma艂o, utrat膮 spo偶ytych pokarm贸w z wymiotami lub biegunk膮, nadmiernym lub niekontrolowanym wysi艂kiem fizycznym, spo偶yciem alkoholu. W przypadku wyst膮pienia hipoglikemii bez utraty przytomno艣ci nale偶y niezw艂ocznie poda膰 choremu cukier w jakiejkolwiek postaci. Do chorego nieprzytomnego nale偶y natychmiast wezwa膰 lekarza w celu do偶ylnego podania glukozy i domi臋艣niowo glukagonu. Trzeba stara膰 si臋 nie „przeleczy膰” objaw贸w niedocukrzenia – spo偶ycie zbyt du偶ej ilo艣ci os艂odzonych p艂yn贸w lub zbyt du偶ego posi艂ku spowoduje nadmierny wzrost cukru we krwi.

Aby zapobiec hipoglikemii nale偶y nosi膰 przy sobie kostki cukru lub cukierki, przed planowanym wysi艂kiem zje艣膰 posi艂ek lub zmniejszy膰 dawk臋 insuliny kr贸tkodzia艂aj膮cej, po wstrzykni臋ciu insuliny, a przed spo偶yciem posi艂ku nie wykonywa膰 prac fizycznych, nie obci膮偶a膰 organizmu, sprawdza膰 dok艂adnie, czy wstrzykuje si臋 w艂a艣ciw膮 dawk臋 insuliny. Noszenie przy sobie karty chorego na cukrzyc臋 lub bransolety z informacj膮 o chorobie daje szans臋, 偶e podczas ataku hipoglikemii, kto艣 obcy b臋dzie wiedzia艂 jak pom贸c choremu.

呕YCIE Z CUKRZYC膭

Pierwsz膮 reakcj膮 na rozpoznanie cukrzycy jest bunt przeciw chorobie. Pojawiaj膮 si臋 emocje, oskar偶enie losu o niesprawiedliwo艣膰, z艂o艣liwe zrz膮dzenie; zamkni臋cie w sobie – co pogarsza samopoczucie chorego i nie jest bez wp艂ywu na stan zdrowotny. Wsp贸艂czesna medycyna nie potrafi skutecznie zapobiega膰 cukrzycy. Warunkiem zadawalaj膮cych wynik贸w jest wsp贸艂praca chorego z lekarzem. Ale te偶 chory powinien wiedzie膰, 偶e to nie lekarz kontroluje cukrzyc臋 u swojego pacjenta. Pacjent powinien rozumie膰 budow臋 i dzia艂anie swojego organizmu, rozumie膰 istot臋 i przebieg choroby. Dobrze wyszkolony chory z cukrzyc膮 mo偶e wp艂ywa膰 na swoj膮 przysz艂o艣膰, na jako艣膰 swojego 偶ycia, mo偶e z powodzeniem kontrolowa膰 i leczy膰 swoj膮 chorob臋. Jest w stanie podejmowa膰 w艂a艣ciwe decyzje w zmieniaj膮cych si臋 warunkach 偶ycia codziennego, b臋d膮cych poza zasi臋giem kontroli medycznej. Wczesne wykrywanie cukrzycy ma bardzo istotne znaczenie, poniewa偶 pozwala to zapobiec rozwojowi przewlek艂ych powik艂a艅, kt贸re w znacznym stopniu pogarszaj膮 komfort i jako艣膰 偶ycia. Osoby z cukrzyc膮 mog膮 prze偶ywa膰 偶ycie zdrowiej i w spos贸b bardziej satysfakcjonuj膮cy, w pe艂ni uczestnicz膮c w 偶yciu rodzinnym i spo艂ecznym.


Regularny wysi艂ek fizyczny przynosi wiele korzy艣ci: zwi臋ksza efektywno艣膰 dzia艂ania insuliny, pozwala obni偶y膰 poziom glukozy i t艂uszczu we krwi dzi臋ki spalaniu nadwy偶ek energii, pomaga osi膮gn膮膰 i utrzyma膰 prawid艂ow膮 mas臋 cia艂a, obni偶a ci艣nienie t臋tnicze, poprawia ukrwienie serca i ko艅czyn, uspokaja i regeneruje. Jedzenie powoduje wzrost poziomu cukru we krwi dob贸r posi艂k贸w i ich pora s膮 istotnym elementem leczenia cukrzycy. Dostosowanie diety i lek贸w przeciwcukrzycowych do ilo艣ci jedzenia i wykonanego wysi艂ku fizycznego jest niezb臋dne do utrzymania poziomu cukru we krwi na docelowym poziomie. Idealna dieta dla chorych na cukrzyc臋 jest podobna do idealnej diety odpowiedniej dla wszystkich.

zdrowa dieta dla cukrzyka


Osoba chora na cukrzyc臋 mo偶e wykonywa膰 wi臋kszo艣膰 zawod贸w, je偶eli tylko odpowiadaj膮 one jej predyspozycjom zawodowym. Istnieje wprawdzie kilka zawod贸w, kt贸rych na mocy prawa cukrzyk nie mo偶e wykonywa膰, ale s膮 to zawody, w kt贸rych epizody hipoglikemii mog膮 narazi膰 na powa偶ne niebezpiecze艅stwo chorego lub innych.

Zawody te zwi膮zane s膮 z lotnictwem, przewozem niebezpiecznych substancji lub du偶ych 艂adunk贸w, transportem pasa偶erski, si艂ami zbrojnymi lub prac膮 w policji, prac膮 na wysoko艣ciach oraz te, kt贸re wymagaj膮 obs艂ugi potencjalnie niebezpiecznych urz膮dze艅. Regularne godziny pracy u艂atwiaj膮 kontrol臋 poziomu cukru we krwi. Nie znaczy to, 偶e nie mo偶na wykonywa膰 pracy, kt贸ra wymaga nieregularnych godzin pracy lub pracy zmianowej. Nale偶y wtedy staranniej planowa膰 posi艂ki i 膰wiczenia z godzinami pracy. Trzeba cz臋艣ciej kontrolowa膰 poziom cukru.
Wszystkie dzieci i m艂odzie偶 z cukrzyc膮 powinni mie膰 te same prawa socjalne i mo偶liwo艣ci, jak ich zdrowi r贸wie艣nicy. Prawa te powinny obowi膮zywa膰 bez wzgl臋du na socjalne, kulturowe i 艣rodowiskowe uwarunkowania. Dzieci i m艂odzie偶 z cukrzyc膮 powinny mie膰 prawo do otrzymania wystarczaj膮cych ilo艣ci insuliny, sprz臋tu do wykonywania zastrzyk贸w i monitorowania cukrzycy, zaspokojone potrzeby 偶ywieniowe oraz zapewnione fachowe leczenie. Rodziny znajduj膮ce si臋 w potrzebie powinny otrzyma膰 wsparcie finansowe. Mog膮 one tak偶e korzysta膰 z pomocy w zapewnieniu mieszkania, a dzieci nie powinny by膰 wykluczane z 偶adnego typu zaj臋膰 szkolnych lub innych aktywno艣ci z powodu cukrzycy. Spo艂eczny stygmat nale偶y likwidowa膰 przez otwarte dyskusje w szko艂ach i mediach, umo偶liwiaj膮ce lepsze zrozumienie cukrzycy. Po zako艅czeniu nauki w szkole m艂oda osoba z cukrzyc膮 nie powinna by膰 wykluczona z 偶adnej formy zatrudnienia (poza nielicznymi, wy偶ej wymienionymi, wyj膮tkami) ani pozbawiona ubezpieczenia. M艂odzi chorzy na cukrzyc臋 nie powinni mie膰 trudno艣ci z uzyskaniem prawa jazdy. Zalecane jest organizowanie og贸lnokrajowych, regionalnych i miejscowych grup wsparcia rodzic贸w dzieci z cukrzyc膮. Takie grupy zapewniaj膮 wsparcie i pomoc dla dzieci ze 艣wie偶o rozpoznan膮 cukrzyc膮 i ich rodzin.

艢WIATOWY DZIE艃 CUKRZYCY

14 listopada to 艢wiatowy Dzie艅 Cukrzycy natomiast od 4 do 7 listopada trwa Europejski Tydzie艅 Cukrzycy. G艂贸wnym tematem bie偶膮cego roku by艂a profilaktyka. Statystki s膮 niezbyt optymistyczne albowiem w Europie zachorowalno艣膰 na cukrzyc臋 w ci膮gu ostatnich 10 lat zwi臋kszy艂a si臋 a偶 o 20%. Mi臋dzynarodowa Federacja Cukrzycy chce przekona膰 wszystkich, 偶e zmiana trybu 偶ycia jest skutecznym sposobem zapobiegania cukrzycy, poniewa偶 nadal jedn膮 z najcz臋stszych przyczyn cukrzycy jest nadwaga i brak aktywno艣ci fizycznej.

Dzie艅 cukrzycy


艢wiatowy Dzie艅 Walki z Cukrzyc膮 zosta艂 po raz pierwszy zorganizowany przez Mi臋dzynarodow膮 Federacj臋 Cukrzycy (IDF) oraz 艢wiatow膮 Organizacj膮 Zdrowia (WHO) 14 listopada 1991r. Nieprzypadkowo wybrano t臋 dat臋, poniewa偶 dok艂adnie 100 lat wcze艣niej urodzi艂 si臋 Frederick Banting – kanadyjski naukowiec, kt贸ry jako pierwszy na 艣wiecie w 1921 roku wyprodukowa艂 insulin臋 przeznaczon膮 do leczenia cukrzycy. Z ka偶dym rokiem 艢wiatowy Dzie艅 Walki z Cukrzyc膮 staje si臋 coraz popularniejszy. Ponad 350 milion贸w ludzi: liderzy opinii, lekarze, piel臋gniarki diabetologiczne, a przede wszystkim osoby z cukrzyc膮, tego dnia jednocz膮 si臋 w jednym celu 鈥 podnoszenia 艣wiadomo艣ci tej choroby. 艢wiatowy Dzie艅 Walki z Cukrzyc膮 co roku przebiega pod innym has艂em.

CUKRZYCA NA TLE SPO艁ECZE艃STWA

Mianem choroby spo艂ecznej wed艂ug definicji WHO okre艣la si臋 takie trwa艂e uszkodzenie zdrowia, kt贸re ogranicza lub uniemo偶liwia wykonywanie typowych zada艅 偶yciowych, jak np. swobodny wyb贸r kierunku kszta艂cenia, pracy zawodowej, planowanie rodziny, kt贸re skraca 艣redni oczekiwany okres 偶ycia, wymaga sta艂ej medycznej i spo艂ecznej opieki, kt贸rego wska藕nik chorobowo艣ci jest wi臋kszy ani偶eli 1%. Jednocze艣nie choroba o podobnych cechach, ze wzgl臋du na masowo艣膰 wyst臋powania, powoduje takie straty ludzkie, spo艂eczne i produkcyjne, 偶e wp艂ywa na wielko艣膰 dochodu narodowego. W zwi膮zku z powy偶szym musi stanowi膰 przedmiot zainteresowania ca艂ego spo艂ecze艅stwa i pa艅stwa, kt贸re interweniuje organizuj膮c og贸lnospo艂eczny program zwalczania choroby. Takiej definicji choroby spo艂ecznej w pe艂ni odpowiada cukrzyca.

spo艂ecze艅stwo cukrzyca


D艂ugotrwa艂y charakter choroby, problemy, jakie ona narzuca, wymagaj膮 w zwalczaniu cukrzycy ci膮g艂ej racjonalnej aktywizacji samego chorego oraz jego rodziny i otoczenia, a tak偶e lekarzy i innych os贸b zajmuj膮cych si臋 zwalczaniem tej choroby, odpowiednich instytucji ochrony zdrowia i spo艂ecznych oraz 艣rodowisk, w kt贸rych przebywa chory na cukrzyc臋. Ludzie chorzy na cukrzyc臋 mog膮 by膰 dla swojej rodziny, spo艂ecze艅stwa, systemu opieki zdrowotnej i samych siebie albo 藕r贸d艂em rado艣ci, albo ci臋偶arem. Zale偶y to od sposobu w jaki s膮 traktowani.


Cukrzyca jako problem zdrowotny jest jak dot膮d w Polsce niedoceniana. W wi臋kszo艣ci kraj贸w rozwini臋tych zwalczanie cukrzycy jest natomiast ogromnym problemem pa艅stwowym i spo艂ecznym, cz臋sto regulowanym przez osobne akty ustawodawcze. Powszechnie uznaje si臋 konieczno艣膰 i zaleca tworzenie pa艅stwowych i spo艂ecznych program贸w zwalczania cukrzycy. Do dzi艣 wiele osi膮gni臋to w sprawie umo偶liwienia leczenia cukrzycy oraz u艂atwienia 偶ycia ludziom chorym na t膮 chorob臋. Wyzwania cukrzycy i jej ci臋偶kich powik艂a艅 staj膮 si臋 jednak coraz wi臋ksze. Osoby z cukrzyc膮 musz膮 mie膰 zagwarantowane wype艂nienie podstawowych praw cz艂owieka w celu pe艂nego uczestnictwa w spo艂ecze艅stwie. Medyczne i spo艂eczne potrzeby chorych na cukrzyc臋 powinny by膰 zaspokojone. Oparte na dowodach post臋py wiedzy z ostatniej dekady powinny sta膰 si臋 normami w leczeniu cukrzycy na nast臋pn膮 dekad臋.

Osoby z cukrzyc膮 uznaje si臋 za kluczowych partner贸w post臋powania terapeutycznego, w zwi膮zku z czym powinny one mie膰 pe艂ny dost臋p do informacji dotycz膮cej swojego stanu. Jako艣膰 opieki stale si臋 poprawia dzi臋ki stosowaniu nowoczesnych system贸w informatycznych. Nale偶y ustala膰 osobiste, lokalne, regionalne i krajowe cele odnosz膮ce si臋 do stopniowej eliminacji problem贸w z艂ego stanu zdrowia i przed艂u偶ania 偶ycia. Tworzy si臋 rzeczywist膮 wsp贸艂prac臋 os贸b 艣wiadcz膮cych opiek臋, uczonych, polityk贸w zdrowia, organizator贸w, przedstawicieli przemys艂u i os贸b z cukrzyc膮 w celu identyfikacji i przezwyci臋偶ania problem贸w oraz formu艂owania program贸w i monitorowania ich realizacji. Nale偶y udzieli膰 jak najwi臋kszego, mo偶liwego wsparcia dla podstawowych i stosownych bada艅 maj膮cych na celu prewencj臋 cukrzycy i jej powik艂a艅.
Ryzyko rozwoju cukrzycy dotyczy ponad 300 mln ludzi na 艣wiecie.

Gospodarcze skutki choroby w najsilniej dotkni臋tych ni膮 krajach mog膮 by膰 wi臋ksze, ni偶 skutki pandemii AIDS. Coroczne, 艣wiatowe koszty opieki zdrowotnej nad cukrzykami w wieku od 20 do 79 lat wynosz膮 co najmniej 153 miliardy dolar贸w. Do 2025 r. wydatki te wynios膮 od 213 miliard贸w do 396 miliard贸w dolar贸w – o ile poprawne s膮 prognozy, wed艂ug kt贸rych liczba cukrzyk贸w wzro艣nie do 2025 r. z obecnych 194 milion贸w do 333 milion贸w. Wed艂ug szacunk贸w ponad 75% przypadk贸w cukrzycy pojawi si臋 do 2025 r. w krajach rozwijaj膮cych si臋. B臋dzie to skutek szybkich zmian spo艂ecznych i kulturowych oraz coraz intensywniejszej urbanizacji. Cukrzyca mo偶e os艂abi膰 systemy opieki zdrowotnej – obecnie nadwer臋偶one pandemi膮 AIDS. Naciska si臋 na firmy produkuj膮ce 偶ywno艣膰, by produkowa艂y zdrowsze produkty oraz na rz膮dy, by rozpocz臋艂y narodowe kampanie zwalczania cukrzycy.

*** Preparaty Glukozowe ***